Wymagania kwalifikacyjne dla nauczycieli po orzeczeniu TK z 12.05.2004r

12 maja 2004r Trybunał Konstytucyjny uchylił fragmenty rozporządzania MENiS z 10.09.2002r w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli ..., uprawniające kuratora oświaty do uznawania nauczycielom, absolwentom kierunków studiów niezgodnych z rodzajem prowadzonych przez nich zajęć (przedmiotów), kwalifikacji do ich nauczania (tzw. uznawania kierunku ukończonych studiów za zbliżony do rodzaju prowadzonych zajęć edukacyjnych). Trybunał uznał te przepisy za wadliwe, niezgodne z zapisami ustawy Karta nauczyciela oraz z zasadami prawa oświatowego. W związku z tym aktualnie obowiązują jedynie te zapisy rozporządzenia z 10.09.2002r zgodnie z którymi dany rodzaj zajęć edukacyjnych (przedmiot) mogą prowadzić nauczyciele, którzy ukończyli zgodny z nim kierunek studiów lub też ukończyli studia podyplomowe odpowiadające nauczanemu przedmiotowi (jeżeli są absolwentami studiów "nie kierunkowych"). Taki stan prawny winien mieć charakter przejściowy; minister edukacji jest zobowiązany (w ciągu sześciu miesięcy od orzeczenia TK) do przygotowania i wprowadzenia w życie nowego, wolnego od wad, rozporządzenia określającego stawiane nauczycielom wymagania. Musi w nim zostać prawidłowo rozstrzygnięty problem kwalifikacji do nauczania danego przedmiotu przez nauczycieli legitymujących się ukończeniem kierunku studiów spełniającego warunki zbliżonego do tegoż przedmiotu, gdyż istnieją realizowane w szkołach zajęcia edukacyjne (przedmioty) nie odpowiadające ściśle kierunkom studiów (np. przyroda).

Orzeczenie Trybunału nie zmienia sytuacji nauczycieli zatrudnionych na czas nieokreślony, jak również określony upływający najwcześniej z końcem roku szkolnego 2004/2005 i posiadających wydany przed 12.05.2004r dokument uznający posiadane przez nich kwalifikacje za zbliżone do wymagań. Jednak po 12.05. kurator nie ma prawa do wydawania takich dokumentów co komplikuje sytuację nauczycieli, absolwentów studiów "nie kierunkowych" pragnących podjąć pracę w nowej szkole od 1.09.2004r i nauczać przedmiotu zbliżonego programowo do ukończonego przez nich kierunku studiów. Rozwiązaniem ich problemów byłoby wydanie przez ministra nowego rozporządzenia kwalifikacyjnego (niestety na razie nic nie wskazuje na to, iż stanie się to przed początkiem nowego roku szkolnego).

Stąd też aktualnie, aby podjąć pracę w szkole trzeba legitymować się:

• dyplomem ukończenia studiów wyższych o kierunku zgodnym z rodzajem zajęć edukacyjnych (przedmiotem), którego nauczaniem dana osoba jest zainteresowana lub też w przypadku, gdy ukończone studia nie spełniają tego warunku ukończeniem studiów podyplomowych ów warunek spełniających

• dokumentem potwierdzającym posiadanie kwalifikacji pedagogicznych (właśnie taki dokument uzyskują absolwenci Studium Pedagogicznego UJ trybu stacjonarnego i eksternistycznego).

Jerzy Lackowski